Mimo wysokich nakładów poniesionych na badania kliniczne, koncern Novo Nordisk nie zamierza narzucać najwyższych możliwych cen dla swoich nowych insulin o bardzo długim czasie działania: Degludec i DegludecPlus, które trafiły właśnie na rynki w Europie i USA - informuje portal In Vivo (Insulin pricing: Let the battles begin).

Liczenie kosztów
Nawet jeśli głównym powodem tej decyzji jest powrót globalnej recesji, ceny insulin już od pewnego czasu stanowią przedmiot działań skierowanych na obniżenie kosztów leczenia cukrzycy. Nie ma tutaj znaczenia, że walka z tą chorobą jest nadal zdecydowanie tańsza niż leczenie nowotworów, ani że prawidłowo leczona cukrzyca daje oszczędnośc długoterminowe. Problemem wydaje się natomiast fakt, że starsze insuliny są zarówno tańsze, jak i niewiele mniej skuteczne niż leki najnowszej generacji.

W ostatnich latach analogi insuliny zyskały znaczną popularność. Są jednak droższe od swych ludzkich odpowiedników. Według analizy opublikowanej pod koniec września br. w British Medical Journal^∗, w latach 2000-2009 NHS (brytyjski odpowiednik NFZ) mógł zaoszczędzić 625 mln funtów, gdyby tamtejsi lekarze przepisywali pacjentom insulinę ludzką zamiast analogów. Wcześniej do podobnego wniosku doszli u siebie Niemcy – instytut IQWiG wyraził wątpliwość, czy korzyści ze stosowania insulin analogowych są w stanie przewyższyć koszty.

W Wielkiej Brytanii przedstawiciele tamtejszego odpowiednika AOTM – instytutu NICE (National Institute for Health and Clinical Excellence), oceniającego nowe technologie lekowe dla Anglii, Walii i Północnej Irlandii, przypomnieli niedawno, że w pierwszej kolejności zalecają stosowanie insuliny ludzkiej.   

Odwrócenie trendu
W ostatnim czasie liczba mieszkańców Wielkiej Brytanii, u których zdiagnozowano cukrzycę, sięgnęła 2,8 mln. Aż 90 proc. to przypadki cukrzycy typu 2.  W swoich obliczeniach Brytyjczycy przyjęli, że pacjentom, którzy przestawią się na insulinę ludzką, będzie podawana taka sama ilość leku. W samej tylko Anglii koszt insulin analogowych w latach 2004-2005 wyniósł blisko 110 mln funtów, co stanowiło 55 proc. ogólnego kosztu wszystkich insulin.

W latach 2009-2010 kwota ta przekroczyła już 255 mln funtów oraz 85 proc. ogólnych kosztów. Podobny trend obserwowano w latach 80., gdy insulina ludzka zaczęła gwałtownie wypierać zwierzęcą, co stało się zresztą pomimo braku dowodów na przewagę nowej nad starszą.

Ogółem w latach 2000-2009 NHS wydał na refundację recept dla diabetyków 2,732 mln funtów. 59 proc. tej kwoty, czyli 1,629 mln funtów kosztowały insuliny analogowe. Natomiast insuliny ludzkie i zwierzęce odpowiednio 1,056 mln (39%) oraz 47,2 mln (2%).

Koszt całkowity refundacji wszystkich insulin wzrósł z 156 mln w roku 2000 do 359 mln funtów w roku 2009, czyli o 130 proc. W omawianym okresie roczny koszt insuliny analogowej wzrósł z 18,2 mln funtów (12 proc. kosztu refundacji insulin) do 305 mln funtów (85%). Koszt ludzkiej insuliny spadł ze 131 mln funtów (84 proc. refundacji insulin) do 51 mln funtów (14%).

Pole manewrowe
Tu powraca kwestia najnowszych produktów Novo Nordisk. Skoro niektórzy urzędnicy nie są przekonani nawet do tzw. nowoczesnych insulin, obecnych na rynku już od 15 lat, nadal zalecając leki dostępne od lat 80. ub. wieku, to jaki los czeka Degludec? Przedstawiciele koncernu już kilka lat temu sugerowali, że produkt ten może stanowić graniczne osiągnięcie w dziedzinie insulin wstrzykiwanych.

Potwierdzają to eksperci Sanofi Aventis, według których dalsze sukcesy w obszarze leczenia cukrzycy będą zależały głównie od czynników takich jak edukacja, zwiększanie wygody stosowania czy udoskonalanie systemów podawania leku. Nawet jeśli Novo Nordisk zapewnia, że Degludec jest skuteczniejszy, to dane dotyczące spadku liczby epizodów nocnej hipoglikemii nie muszą przekonać wszystkich.

Tymczasem równolegle do manewrów na linii producent-płatnik trwa rywalizacja cenowa pomiędzy koncernami. Przykładowo, gdy w ubiegłym roku Novo Nordisk wycofał (przedwcześnie, jak się okazało) ludzkie insuliny z rynku brytyjskiego, Eli Lilly obniżył ceny swoich produktów z tej kategorii, by szybko przejąć grupę klientów, która nagle została bez leku. Ponadto w 2015 roku wygasa ochrona patentowa na analogowy Lantus (Sanofi-Aventis) i pojawienie się w następstwie leków biopodobnych może wpłynąć na obniżkę cen tej, jak i innych insulin bazowych, m.in. Levemiru (Novo Nordisk).   

^∗ Holden SE, Poole CD, Morgan CL, et al. Evaluation of the incremental cost to the National Health Service of prescribing analogue insulin. BMJ Open 2011;2:e000258. doi:10.1136/bmjopen-2011- 000258