Naukowcy z UW pracują nad nowymi lekami skutecznymi w walce z chorobami bakteryjnymi

FARMAKOTERAPIA

Autor: PAP   31-05-2021, 09:14

Naukowcy z UW pracują nad nowymi lekami skutecznymi w walce z chorobami bakteryjnymi Badacze z UW pracują nad nowymi lekami skutecznymi w walce z chorobami wywołanymi przez bakterie. fot. Ajale z Pixabay

Zespół naukowców z UW prowadzi badania, mające wyłonić leki nowej generacji, oddziałujące na większość groźnych bakterii. To odpowiedź uczelni na nasilające się zjawisko antybiotykooporności.

  • Nadużywanie antybiotyków wpływa na spadek skuteczności tej grupy leków - podaje WHO
  • Bakterie bardzo szybko uodparniają się na antybiotyki. Szacuje się, że jeżeli nic się nie zmieni to do roku 2050 na choroby bakteryjne będzie umierało ponad 10 milionów ludzi rocznie
  • Odpowiedzią na to mogą być nowe terapie, które mają prowadzić do zapobiegania rozwojowi groźnych patogenów. Jedną z nich jest technologia celowanej degradacji białek

 

WHO obawia się globalnego zagrożenia, jakim jest wzrost liczby opornych szczepów bakterii, wszystko dlatego, że w ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost stosowania antybiotykoterapii. Tymczasem bagatelizowanie skali problemu i nadużywanie antybiotyków powodują, że ich skuteczność staje się coraz mniejsza. Bakterie zbyt szybko się uodparniają, co będzie skutkowało problemami z doborem leczenia w zakażeniach bakteryjnych.

Naukowcy szacuję, że jeżeli stosowanie antybiotyków nadal będzie tak częste, to do roku 2050 na choroby bakteryjne globalnie będzie umierało ponad 10 milionów ludzi rocznie. Liczba zgonów zacznie być porównywalna do tych spowodowanych chorobami nowotworowymi.

"Obecnie najbardziej narażeni są pacjenci w szpitalach, którzy często mają obniżoną odporność w związku z operacjami czy chemioterapią i najbardziej potrzebują antybiotyków. Ale w skrajnym przypadku najbardziej boimy się powrotu do sytuacji sprzed ery antybiotyków gdy każde skaleczenie czy przebycie choroby wirusowej mogłoby grozić nam poważnym zapaleniem płuc czy zakażeniem krwi (sepsą)" - opisuje dr Maria Górna z Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych i Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego.

Terapią przyszłości mogą okazać się technologie celowanej degradacji białek 

Odpowiedzią na to mogą być nowe terapie, dzięki którym uda się zapobiegać rozwojowi groźnych patogenów. Jedną z nich jest technologia celowanej degradacji białek (ang. Targeted Protein Degradation, TPD). Może być ona przełomem w leczeniu wielu trudnych chorób. Wykorzystywane są w niej degradery, czyli leki nowej generacji, o których zrobiło się głośno w świecie nauki zaledwie kilka lat temu. Środowisko naukowe pokłada w nich duże nadzieje, licząc, że skutecznie pomogą rozwiązać problemy chorób o bardzo różnym podłożu, a także przyczynią się do rozwiązania problemów wynikających ze zwiększonej oporności bakterii na antybiotyki.

"Degradery to związki syntetyczne, które nie występują naturalnie w naszym organizmie. Pomagają niszczyć białka, odpowiedzialne za rozwój choroby lub potrzebne szkodliwej komórce do przeżycia. Stosując degradery, za cel możemy obrać wybrane białko, na przykład białka bakteryjne i dzięki degraderom próbować je usuwać i tym samym zabijać bakterie. Szybkość i skuteczność degraderów wynikają z tego, że działają one zupełnie inaczej, niż klasyczne leki. Nie hamują aktywności chorobotwórczego białka - jak tradycyjne leki, tylko je usuwają. Kolokwialnie mówiąc - wystarczy, że cząsteczka białka napotka na swej drodze degradery, które spowodują jej usunięcie z komórki" - wyjaśnia dr Maria Górna, laureatka stypendium habilitanckiego programu L'Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki.

Degradery to terapie z potencjałem w wielu obszarach medycyny

W ciągu dekady koncepcja tych leków została podchwycona przez wiele firm farmaceutycznych, bo okazało się, że to bardzo dobrze działające substancje. Obecnie trwa wiele badań klinicznych, również na ludziach, tego rodzaju związków.

"Mają świetny potencjał, jeśli chodzi o leczenie chorób nowotworowych, ale są też badania, które pokazują, że potrafią usuwać złogi białka tau (odpowiedzialne za powstawania np. choroby Alzheimera), czyli mogą być skuteczne w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych" - opisuje w rozmowie z PAP badaczka. 

Zespół naukowy dr Marii Górnej pracuje nad takimi degraderami i sprawdza ich działanie przeciwko różnym bakteriom. Dlaczego akurat przeciwko nim? Bo dotychczas znane degradery przeciwko bakteriom ... nie działają.

Uczeni z UW badają, czy uda się wykorzystać degradery do walki z bakteriami

Naukowcy z UW - jako jedni z nielicznych na świecie - prowadzą więc badania, mające na celu wyłonienie degraderów, które z takimi bakteryjnymi białkami sobie poradzą. "Nasza technologia jest najszersza, obejmuje większość najgroźniejszych rodzajów bakterii - w tym Gram-ujemnych, opornych na działanie wielu leków" - zaznacza dr Górna.

Degradery opierają się im przez mechanizm biologiczny. Zwykle jest tak, że degrader łączy źle działające białko z innym białkiem (zwanym ligazą ubikwityny) i powoduje tym samym jego degradację w komórce, odprowadzając na komórkowy "molekularny śmietnik". U bakterii ten mechanizm nie działa w taki sposób. W ich przypadku poszukiwane są więc nowe metody bezpośredniego degradowania szkodliwego białka - już bez pośrednika w postaci ligazy ubikwityny.

Badania są już bardzo zaawansowane. Teraz uczeni starają się o ochronę patentową

Naukowcy z UW znaleźli kilka takich sposobów, które przez działanie konkretnych degraderów powodują zniszczenie bakteryjnego białka. Są teraz w trakcie składania wniosku patentowego, więc szczegółów np. tego, na które bakterie, a raczej, na które bakteryjne białka chcą działać, na razie nie podają. Opierają się jednak - mówi dr Górna - na działaniu tych substancji, które już znane są z literatury naukowej.

"Poszukiwanie zupełnie nowych strategii działania antybiotyków - takich jak degradery przeciwbakteryjne - jest bardzo potrzebne, aby uniknąć nadchodzącego kryzysu antybiotykooporności. Moje badania mają na celu zapobiec temu procesowi" - mówi badaczka. Jak podkreśla, degradery przez to, że są nieodwracalne w działaniu, są też skuteczne w małych ilościach, co jest kolejnym argumentem przemawiającym za ich aktywnym poszukiwaniem

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus


BĄDŹ NA BIEŻĄCO Z FARMACJĄ!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekaptek.pl prosto na Twój e-mail

Rynek Aptek: polub nas na Facebooku

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

OSTATNIO KOMENTOWANE

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

POLECAMY W PORTALACH