NIK bardzo krytycznie o pracy NCBR i programie Strategmed

FINANSE I ZARZĄDZANIE

Autor: NIK/ rynekaptek.pl   17-02-2021, 11:02

NIK bardzo krytycznie o pracy NCBR i programie Strategmed Najwyższa zba Kontroli wzięła pod lubę programy badawcze. Wnioski nie napawają optymizmem (fot. Pixabay)

Niski poziom realizacji wskaźników programu Strategmed grozi nieosiągnięciem ich wartości docelowych, a uzyskane w ramach tego programu rozwiązania cechuje niska innowacyjność. W ramach tego programu nie uzyskano przełomowych technologii - ocenia NIK.

NIK przeanalizowała uchwalony w 2011 roku Krajowy Program Badań. Założenia polityki naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. Jednym ze strategicznych kierunków badań i prac rozwojowych były choroby cywilizacyjne, nowe leki oraz medycyna regeneracyjna.

Zgodnie z założeniem, Krajowy Program Badań miał kierować środki na sfinansowanie najważniejszych dla kraju badań naukowych i prac rozwojowych. Łączny budżet programów strategicznych ogłoszonych podczas trwania kontroli NIK wyniósł 2,3 mld zł.

Co ustalili kontrolerzy NIK?
W latach 2011-2020 realizacja strategicznych programów badań naukowych (166 projektów badawczych o wartości dofinansowania 1,8 mld zł) przyniosła znaczny wzrost liczby nowych zespołów badawczych, uzyskanych stopni naukowych, publikacji i cytowań.

Natomiast nie wpłynęła istotnie na realizację celów polityki naukowej państwa. Inne wskaźniki, jak np. liczba przedsiębiorstw utworzonych do komercjalizacji nowych rozwiązań, zwiększenie przychodów ze sprzedaży lub licencji praw własności przemysłowej bądź wzrost nakładów na działalność badawczo-rozwojową (B+R) podmiotów pozabudżetowych - zrealizowano w niewielkim stopniu.

Aktualna pozostaje ocena NIK z 2017 r., w świetle której cele i wskaźniki programu STRATEGMED zostały opracowane nieprawidłowo. "NCBR nie zapewniło spójności celu głównego z celami szczegółowymi wskutek czego, zdaniem NIK, osiągnięcie celu głównego programu, tj. zasadniczego postępu w zwalczaniu chorób cywilizacyjnych oraz medycyny regeneracyjnej na bazie jego wyników, będzie trudne lub niemożliwe" - podkreślili pracownicy Izby.

NCBR naruszało własne procedury wewnętrzne
Realizację części zadań związanych z finansowaniem i zarządzaniem programami STRATEGMED, BIOSTRATEG, TECHMATSTRATEG i GOSPOSTRATEG (w szczególności kontrolowanie projektów, obsługę komitetów sterujących i weryfikację raportów z realizacji projektów) NCBR powierzyło odrębnej osobie prawnej - NCBR+ sp. z o.o., co narusza przepisy prawa (zarządzanie strategicznymi programami badań naukowych i prac rozwojowych oraz finansowanie lub współfinansowanie tych programów jest ustawowym zadaniem NCBR) i mogło ograniczyć obiektywizm działań dotyczących programów strategicznych.

NCBR naruszało własne procedury wewnętrzne i zasady zarządzania programami strategicznymi, m.in. powoływało koordynatorów programów bez przeprowadzenia otwartego konkursu (dwa przypadki) oraz dopuszczało do konfliktu interesów poprzez niewyłączenie się członków komitetów sterujących z udziału w ocenie merytorycznej projektów i ich zmian.

Wykonawcy projektów prawidłowo utworzyli konsorcja naukowe, wydatkowali przewidziane środki i wykorzystywali aparaturę badawczą. W trzech skontrolowanych projektach zakładane wartości wskaźników nie zostały jednak osiągnięte.

Nierzetelny monitoring
Nie osiągnięto też wszystkich oczekiwanych wskaźników programów STRATEGMED, BIOSTRATEG, TECHMATSTRATEG i GOSPOSTRATEG, aczkolwiek ocena efektów nastąpi do pięciu lat po zakończeniu ich realizacji. Wartości wskaźników wykazywane w rocznych sprawozdaniach oparte były na niezweryfikowanych, a więc mało wiarygodnych deklaracjach wykonawców. NCBR nie porównywało również danych o wskaźnikach z poprzednim okresem sprawozdawczym, co wykluczało analizę tendencji wzrostowej lub spadkowej ich wartości, ustalenie jej przyczyn i ewentualną reakcję Centrum na niekorzystne zjawiska.

Niski poziom realizacji wskaźników programu STRATEGMED (ocenianych przed upływem pięciu lat od zakończenia programu) grozi nieosiągnięciem ich wartości docelowych, a uzyskane w ramach tego programu rozwiązania cechuje niska innowacyjność. Również w programie BIOSTRATEG nie uzyskano przełomowych technologii.

NCBR dokonuje systematycznej ewaluacji programów strategicznych i aktualizuje ich założenia i harmonogramy. Nierzetelnie jednak monitoruje postęp ich realizacji, co wyklucza bieżącą ocenę postępów realizacji programów i ewentualne reakcje w postaci działań naprawczych. Realizację programów strategicznych poprzedzała ewaluacja ex-ante - założeń i możliwości osiągnięcia celów programów, NCBR prowadzi też ewaluację on-going lub mid-term, czyli w trakcie trwania realizacji, obejmującą ocenę efektywności programów i ich zgodności z założeniami.

Więcej: https://www.nik.gov.pl/

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
comments powered by Disqus

POLECAMY W PORTALACH