"Czarne owce" franczyzy nie mogą świadczyć o całym rynku

PRAWO

Autor: ZPP   25-03-2021, 16:03

"Czarne owce" franczyzy nie mogą świadczyć o całym rynku ZPP: podnoszone są głosy o nieuczciwych klauzulach kontraktowych, czy nadużywaniu silniejszej wobec franczyzobiorcy pozycji (fot. Pixabay)

Poza tysiącami uczciwych i rzetelnych sieci franczyzowych, z którymi współpraca jest przez franczyzobiorców ceniona, znajdują się również pojedyncze przypadki podmiotów kształtujących relację z franczyzobiorcami w sposób dla tych ostatnich niekorzystny.

"W ciągu ostatnich trzydziestu lat mieliśmy w Polsce do czynienia z dynamicznym rozwojem sieci franczyzowych. Niemal od zera zbudowano ponad 1300 sieci, w ramach których funkcjonuje ponad 80 tysięcy  franczyzobiorców. Możemy zatem stwierdzić, że rynek franczyzy w Polsce jest już rynkiem dojrzałym" - czytamy w memorandum ZPP ws. uregulowania franczyzy.

Popularność franczyzy wynika w dużej mierze ze specyfiki tego modelu prowadzenia działalności. Opiera się on bowiem na współpracy między niezależnymi przedsiębiorcami, z których jeden transferuje do drugiego wiązkę uprawnień uwzględniającą m.in. know-how, wsparcie organizacyjne, czy prawa do wykorzystywania znaku towarowego i nazwy, a drugi w zamian zobowiązuje się do prowadzenia przedsiębiorstwa w sposób zgodny z generalnym konceptem franczyzodawcy, uiszczając jednocześnie przewidziane umową opłaty za transfer wskazanych wyżej uprawnień.

Czarne owce
W rezultacie powstaje sytuacja, w której franczyzodawca korzysta z łatwego sposobu organicznego rozwoju marki i skalowania innowacyjnych przedsięwzięć, franczyzobiorca zaś może używać rozpoznawalnego loga i nazwy, wykorzystując jednocześnie know-how będący niejednokrotnie rezultatem wieloletniej praktyki.

Brak specyficznej regulacji franczyzy nie oznacza, że jest to rynek funkcjonujący całkowicie poza ramami prawnymi. Zastosowanie w przypadku stosunków franczyzowych mają ogólne zasady Kodeksu cywilnego i wszelkie regulacje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej. Uznaje się jednocześnie, że strony umowy franczyzy to, jako uczestnicy obrotu gospodarczego, podmioty profesjonalne, od  których oczekuje się większej (niż w przypadku konsumentów) zdolności do racjonalnej oceny swojej sytuacji prawnej.

Poza tysiącami uczciwych i rzetelnych sieci franczyzowych, z którymi współpraca jest przez franczyzobiorców ceniona, znajdują się również pojedyncze przypadki podmiotów kształtujących relację z franczyzobiorcami w sposób dla tych ostatnich niekorzystny. W odniesieniu do takich incydentów podnoszone są głosy o nieuczciwych klauzulach kontraktowych, czy nadużywaniu silniejszej wobec franczyzobiorcy pozycji.

Okrągły stół ws. franczyzy
Powyższe rozważania były punktem wyjścia dla zorganizowanej przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców dyskusji w formie okrągłego stołu, która odbyła się 18 lutego 2021 roku.

W wydarzeniu wziął udział autor kompleksowej koncepcji uregulowania franczyzy, dr hab. Rafał Adamus z Uniwersytetu Opolskiego, ekspertka w zakresie zasad dobrego rządzenia dr Jowanka Jakubek-Lalik, a także inni naukowcy, przedstawiciele doktryny prawniczej i środowisk franczyzobiorców oraz franczyzodawców.

W trakcie wydarzenia wymieniano poglądy na konkretne propozycje uregulowania określonych elementów umowy franczyzy.

Wydaje się, że najpełniejszą i najbardziej kompleksową spośród propozycji regulacji franczyzy opracowanych w ostatnim czasie jest ta zawarta w raporcie przygotowanym przez dr. hab. Rafała Adamusa na zlecenie Instytutu
Wymiaru Sprawiedliwości.

Memorandum ZPP ws. uregulowania franczyzy
Intelektualny punkt wyjścia dla wspomnianej regulacji zawarty jest już w tytule opracowania: „Faktyczna nierówność stron umowy franczyzy w Polsce”. Wydaje się, że celem regulacji proponowanych w raporcie ma być przede wszystkim przeciwdziałanie zidentyfikowanym przez autora „dysfunkcjom praktycznym” franczyzy w Polsce, które – jak należy się spodziewać – wynikają w jego przekonaniu co najmniej częściowo z braku szczególnej regulacji franczyzy w rodzimym porządku prawnym.

W poświęconym analizie tychże dysfunkcji osobnym rozdziale, wskazuje się m.in. na udzielanie franczyzobiorcom nierzetelnej informacji, daleko posuniętą nierównowagę kontraktową stron, ukrywanie opłat, czy wymagające warunki rozwiązania umowy franczyzy. Tytułem uwagi ogólnej stwierdzono również, że „oferta współpracy franczyzowej często kierowana jest do osób nieprzygotowanych do prowadzenia działalności gospodarczej, bez doświadczenia i wiedzy merytorycznej na temat podstaw prawnych i ekonomicznych dla prowadzenia własnego biznesu”.

Wnioski i argumenty sformułowane w trakcie okrągłego stołu posłużyły jako inspiracja dla krótkiego memorandum ZPP ws. uregulowania franczyzy. Całość dokumentu w załączniku.

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!

DO POBRANIA


comments powered by Disqus

POLECAMY W PORTALACH